Nowy rok, nowe postanowienia, nowa energia do działania… tymczasem mija kolejny tydzień stycznia, aura poświąteczna już opadła, a wraz z nią zapał do zmian. Brzmi znajomo? O tym jak zadbać o swój dobrostan radzi dr Karolina Oleksa-Marewska.
Wiele osób przechodzi przez ten noworoczny etap podobnie, z wielkim entuzjazmem, który zazwyczaj zostaje zduszony poprzez obowiązki zawodowe i codziennie wyzwania, które magicznie na czas grudniowego świętowania udało nam się oddalić. Teraz wracają ze zdwojoną siłą, bo nie tylko przywołują codzienność, ale też podburzają wiarę w samego siebie. Bo jak to możliwe, że jeszcze kilkanaście dni temu kipieliśmy energią do stosowania diety/regularnego ćwiczenia/ nauki języka obcego (itp.), a już nam się nie udało dotrzymać postanowień?
Tak właśnie na sile zyskuje Blue Monday, czyli dzień okrzyknięty „najbardziej depresyjnym” w roku, który przypada na trzeci poniedziałek stycznia. I choć nie ma w tym naukowego potwierdzenia, media chętnie nagłaśniają to zjawisko, a wiele osób potwierdza, że czuje się tego dnia przygnębiona i bez energii.
Wynikać to może z psychologicznego mechanizmu samospełniającego się proroctwa, trochę z konformistycznej natury ludzi i „zarażania się” odczuciami - kiedy słyszymy, że inni czują się kiepsko, zaczynamy odczuwać podobne emocje. Pomijając mityczne działanie Blue Monday, nie można bagatelizować, że wiele osób przeżywa spadek samopoczucia pod koniec stycznia (i po skończonej euforii „nowego roku”) , dlatego warto podnosić kwestie wellbeingu i tego, jak możemy sobie pomóc w utrzymaniu własnego dobrostanu. A okazuje się, że mamy wiele prostych i naturalnych możliwości, aby czuć się lepiej i to bez wydawania pieniędzy.
Ruch i jego antystresowe działanie
Często mówi się: „ruszaj się, wyjdź na spacer, porób coś, żeby się lepiej czuć”. I nie powinniśmy przestać tego powtarzać, bo ruch to nie tylko przysłowiowe „zdrowie”, ale naturalny reduktor poziomu stresu.
Kiedy mózg zalewają hormony stresu, często ciało reaguje napięciem czy zamrożeniem. Każdy drobny ruch typu przeciągnięcie się, przechadzka po biurze, itp. wysyła sygnał do mózgu, że „nie jest tak źle”, jeżeli możemy się poruszać.
Aby ruch dobrze na nas oddziaływał, należy dobrać jego formę do naszych preferencji i możliwości. Osoba pogrążona w trudnych, bolesnych emocjach nie znajdzie siły do wyprawy na basen czy joggingu po osiedlu. Ale w takich sytuacjach pomocne może być rozciąganie się (możliwe do wykonania nawet na kanapie), wstanie do pozycji pionowej i przejście się do kuchni, a nawet potrząsanie od niechcenia rękoma, tak jakbyśmy próbowali strzepnąć z dłoni krople wody.
Dobierz ruch do swoich możliwości i upodobań, a nie będzie on przykrym obowiązkiem, tylko sprzymierzeńcem w budowaniu dobrostanu.
Fundamentalna rola myślenia
Myślenie to potężne narzędzie w podnoszeniu, ale też obniżaniu nastroju. Nasze myśli to sposób interpretacji otoczenia - jeżeli ludzi i wydarzenia wokół interpretujemy jako zagrożenia to nasz organizm tonie w hormonach stresu, których pierwotną rolą jest utrzymanie nas przy życiu i walka z zagrożeniami.
Nie bez powodu terapia poznawczo-behawioralna, jedna z bardziej skutecznych w leczeniu np. zaburzeń lękowych czy nastroju, zaczyna od się rozpoznania myśli, szczególnie tych zniekształcających obraz rzeczywistości. Możemy samodzielnie starać się monitorować, co myślimy, ile razy zakładamy, że wydarzy się coś nieprzyjemnego, jak do siebie mówimy w głowie.
Ta wewnętrzna narracja to komendy dla mózgu, który steruje naszymi reakcjami oraz nastrojem. W sytuacji niesprostania zadaniu np. nie wyrobienia się ze sprzątaniem zanim dzieci wrócą do domu, mówiąc sobie „Znowu nie ogarnęłam, ale jestem leniwa i beznadziejna...”, sami sobie wysyłamy sygnał „stało się coś okropnego” i zalewa nas fala smutku i zrezygnowania. Bardziej pomocną myślą i chroniącą nas przed spadkiem nastroju, może być: „Znowu się nie wyrobiłam. Muszę zobaczyć, gdzie ucieka mi czas i jak mogę to zmienić, żeby się nie denerwować”.
Obok myślenia równie ważne są treści, które wpuszczamy do mózgu. Godziny spędzone na przeglądaniu rolek, czytaniu strasznych newsów, czy oglądaniu wyidealizowanych, często sztucznie wygenerowanych przez AI obrazów, którymi karmią nas social media, może nas dołować, bo tracimy poczucie bezpieczeństwa, a porównując się do innych, czujemy się mniej kompetentni, mniej atrakcyjni, a przez to mniej szczęśliwi. Detoks od mediów i negatywnego myślenia to spa dla naszego samopoczucia.
A kiedy nadal czujemy się źle…
Nie bagatelizujmy problemu. Jeżeli spadki nastroju utrzymują się tygodniami, towarzyszy temu utrata zainteresowań, apetytu, spowolnienie psychoruchowe, to może wskazywać na poważniejsze zaburzenia takie jak depresja - według raportu Narodowego Funduszu Zdrowia, w Polsce na depresję choruje niemal 1,3 mln osób. Na świecie liczba ta przekracza 350 mln osób, a WHO prognozuje, że do 2030 roku stanie się ona najczęściej występującą chorobą psychiczną.
W obliczu takich zaburzeń spacer czy pozytywne myślenie to za mało. Pomocą może się okazać praca z psychologiem, a często też ulgę przynosi dopiero stabilizacja nastroju przy pomocy farmakologii.
Niezależnie od tego, na jakim poziomie jest obecnie nasz dobrostan, starajmy się o niego zadbać, nie robiąc sobie wyrzutów, jeżeli nie wszystko idzie zgodnie z planem. Bo w życiu trudno o wielkie rewolucje, łatwiej iść do celu małymi kroczkami. A nawet wtedy trzeba od czasu do czasu przystanąć, nabrać powietrza i energii do dalszej drogi.
O autorce: dr Karolina Oleksa-Marewska – psycholożka i ekspertka psychologii zarządzania, terapeutka poznawczo-behawioralna i dyplomowany trener kompetencji miękkich. Wykładowczyni i autorka ponad 80 publikacji z zakresu psychologii, zarządzania i rozwoju osobistego, współautorka książki „Rekrutacja liderów przez pryzmat kultury organizacyjnej. Profil Lidera Przyszłości” oraz wydanej przez amerykańskie wydawnictwo "Leadership and Organizational Culture in Hybrid Work Organizations: Remote by design". Od 2014 roku prowadzi firmę szkoleniowo-doradczą i pod marką Psychologia Zarządzania, wraz z zespołem realizuje sesje indywidualne i projekty szkoleniowe dla dużych organizacji oraz sektora MŚP.
dr Karolina Oleksa-Marewska, fot. Grzegorz Niklas
